Roboty przemysłowe i coboty

Roboty przemysłowe i coboty to dwie kategorie maszyn automatyzujących produkcję: robot przemysłowy pracuje samodzielnie za wygrodzeniem zgodnie z EN ISO 10218-1/-2, a cobot (robot współpracujący) dzieli przestrzeń z operatorem bez osłon — o ile spełni wymagania specyfikacji ISO/TS 15066. Wybór między nimi to nie kwestia mody, lecz analizy ryzyka, udźwigu i taktu produkcji.

Automatech od ponad 31 lat projektuje, programuje, wdraża i serwisuje stanowiska zrobotyzowane w polskich i zagranicznych zakładach. Poniżej tłumaczymy: czym różni się robot od cobota, jakie normy obowiązują, jak wygląda pomiar siły cobota i co dokładnie dostajesz, zlecając integrację nam.

Roboty przemysłowe i coboty – czym się różnią

Robot przemysłowy wymaga wygrodzenia i pracuje bez kontaktu z człowiekiem, podczas gdy cobot współpracujący może działać ramię w ramię z operatorem dzięki ograniczeniu sił i wbudowanym czujnikom momentu. To główne kryterium decyzyjne — od niego zależą norma, układ stanowiska i koszt wdrożenia.

Granica bywa płynna: cobot rozpędzony do pełnej prędkości w trybie bez współpracy także wymaga zabezpieczeń. Dlatego o tym, czy potrzebne jest wygrodzenie, decyduje ocena ryzyka wg EN ISO 12100, a nie sama nazwa urządzenia (Dyrektywa Maszynowa 2006/42/WE).

Roboty przemysłowe – zadania ciężkie i precyzyjne

Roboty przemysłowe sprawdzają się tam, gdzie liczy się siła, powtarzalność i praca w trybie 24/7. Są bezkonkurencyjne przy:

• produkcji masowej i wielkoseryjnej
• zadaniach wymagających dużej siły, precyzji i szybkości
• pracy ciągłej bez przestojów
• środowiskach niebezpiecznych lub szkodliwych dla ludzi

Typowe aplikacje to spawanie łukowe, paletyzacja i depaletyzacja, obróbka i montaż detali, sortowanie oraz współpraca z systemami wizyjnymi i sterowaniem SCADA. Każdy taki robot integrujemy w pełni z układem sterowania linii i obudowujemy zabezpieczeniami zgodnymi z EN ISO 13849-1 oraz EN ISO 14120 (osłony).

Coboty współpracujące -automatyzacja bez wygrodzeń

Coboty (collaborative robots) zaprojektowano do pracy obok operatora, bez stałych osłon. To rozwiązanie dla zakładów, którym zależy na elastyczności i krótkim czasie przezbrojenia. Wybierzesz je, gdy potrzebujesz:

• wysokiej elastyczności i szybkich zmian zadania
• niewielkiego udźwigu i obsługi drobnych elementów
• prostego programowania bez sztabu integratorów
• bezpiecznej pracy w ograniczonej przestrzeni hali

Coboty przejmują czynności powtarzalne, uciążliwe i ergonomicznie obciążające. Dzięki czujnikom siły i momentu zatrzymują się przy kontakcie z człowiekiem — ale bezpieczeństwo jest warunkowe: obowiązuje dopiero po potwierdzeniu zgodności z ISO/TS 15066 pomiarem siły na realnym stanowisku.

Pomiar siły cobota wg ISO/TS 15066

Pomiar siły cobota to badanie potwierdzające, że siły i naciski generowane podczas pracy nie przekraczają wartości granicznych dla ciała człowieka, określonych w ISO/TS 15066 dla 29 obszarów ciała. Bez tego raportu stanowisko współpracujące nie powinno zostać dopuszczone do eksploatacji.

W Automatech proces obejmuje:

1. pomiar certyfikowanym urządzeniem (pressure/force gauge)
2. weryfikację wyników względem tabel normatywnych ISO/TS 15066
3. raport zgodności — element oceny ryzyka i dokumentacji oznakowania CE

To nie formalność na papier. To dowód, że Twój cobot nie złamie operatorowi palca przy najgorszym scenariuszu kolizji — i że stanowisko obroni się podczas kontroli PIP.

Bezpieczeństwo stanowiska zrobotyzowanego – normy i CE

Każde stanowisko zrobotyzowane jest maszyną w rozumieniu Dyrektywy Maszynowej i wymaga oceny zgodności oraz oznakowania CE — niezależnie od tego, że sam robot ma własną deklarację producenta. Integrator linii odpowiada za bezpieczeństwo całości, nie za pojedynczy komponent.

Stanowisko robotów i cobotów projektujemy wg hierarchii norm:

• EN ISO 12100 – ogólne zasady projektowania i ocena ryzyka
• EN ISO 10218-1/-2 – bezpieczeństwo robotów przemysłowych i ich integracji (PKN)
• ISO/TS 15066 – wymagania dla aplikacji współpracujących
• EN ISO 13849-1 – układy sterowania związane z bezpieczeństwem (PL/kategoria)
• EN 60204-1 – wyposażenie elektryczne maszyn

Od 14 stycznia 2027 Dyrektywę Maszynową zastąpi Rozporządzenie (UE) 2023/1230, które wprost obejmuje systemy z autonomicznym zachowaniem i AI. Projektując stanowisko dziś, uwzględniamy te wymagania, żeby wdrożenie nie zdezaktualizowało się prawnie po roku. Jeśli integrujesz maszynę spoza UE, sprawdź też dostosowanie maszyn z Chin.

Jakie roboty i coboty integrujemy

Pracujemy na komponentach renomowanych producentów, dobierając markę do aplikacji, a nie odwrotnie:

• ABB – wiodący dostawca robotów przemysłowych do spawania i paletyzacji
• Universal Robots – najpopularniejsze coboty współpracujące dla MŚP
• KUKA, FANUC, Yaskawa, Omron – zaawansowane aplikacje i systemy specjalne
• Roboty z kamerami Cognex – kontrola jakości i precyzyjne pozycjonowanie (systemy wizyjne)

Przykłady wdrożeń robotów i cobotów

• Automatyczna paletyzacja cobotem UR10 – zakład farmaceutyczny
• Spawanie elementów metalowych robotem ABB z pozycjonerem – branża automotive
• Rozładunek detali z maszyny CNC i sortowanie na linii – robot FANUC
• Stanowisko inspekcyjne z cobotem i kamerą Cognex – kontrola jakości i kompletności

Każde z tych wdrożeń łączyliśmy z istniejącym parkiem maszynowym, często w ramach szerszej modernizacji maszyn i rozbudowy o SCADA/MES.

Dlaczego Automatech – integracja robotów i cobotów

• 30+ lat doświadczenia w automatyzacji przemysłu
• realizacje w kilkudziesięciu zakładach w Polsce i za granicą
• inżynierowie z uprawnieniami do integracji systemów bezpieczeństwa
• pełen zakres: projekt, montaż, programowanie, uruchomienie, dokumentacja CE, szkolenia operatorów
• wsparcie serwisowe i doradcze także po wdrożeniu

Robotyzacja to nie dołożenie kolejnej maszyny. To stanowisko zaprojektowane pod ergonomię operatora, takt linii i przyszłą rozbudowę – i tak je traktujemy.